خودروهای خودران و آینده بیمه: مقاله ای با قلم مائورو کارلی تحلیلگر ارشد تحقیقات سهام، بیمه و مدیریت دارایی لمبارد اودیه

گسترش خودروهای خودران، هم برای صنعت جهانی بیمه خودرو چالش ایجاد می‌کند و هم فرصت‌های استراتژیک جدیدی به وجود می‌آورد.هرچند هنوز نمی‌توان با دقت پیش‌بینی کرد که این تحول دقیقاً چه زمانی و با چه سرعتی اتفاق خواهد افتاد، یک دیدگاه نسبتاً مشترک در صنعت شکل گرفته است: در بلندمدت، حجم بازار سنتی بیمه خودرو احتمالاً کاهش خواهد یافت.

در این خصوص یکی از مهم‌ترین تغییرات این خواهد بود که بخشی از مسئولیت بیمه‌ای از راننده و مالک خودرو به شرکت‌های خودروسازی و ارائه‌دهندگان نرم‌افزار منتقل شود. در نتیجه، همکاری میان شرکت‌های بیمه و خودروسازان اهمیت بسیار بیشتری پیدا خواهد کرد و حتی مدل کسب‌وکار بیمه‌گران را تغییر خواهد دادو از طرفی چالش های حقوقی را نیز بیشتر خواهد کرد.

با این حال شرکت‌های بیمه اموال و مسئولیت که تنوع فعالیت و توان فناوری بالایی دارند، احتمالاً موقعیت بهتری برای سازگاری با این تحول خواهند داشت در این خصوص می توان انتظار تحولات زیر را داشت :

۱. تصادف کمتر، اما خسارت گران‌تر

صنعت بیمه خودرو طی بیش از یک قرن، حجم بسیار بزرگی از اطلاعات مربوط به رفتار رانندگان، تعداد تصادفات و هزینه خسارت‌ها جمع‌آوری کرده است. در همین مدت، ایمنی خودروها و جاده‌ها به شکل چشمگیری افزایش یافته و تعداد تصادفات و تلفات کاهش پیدا کرده است. با این حال، خطای انسانی همچنان یکی از عوامل اصلی تصادفات است. سیستم‌های پیشرفته کمک‌راننده یا ADAS در سال‌های اخیر توانسته‌اند در بسیاری از مواقع اشتباه راننده را اصلاح کنند و تعداد تصادفات و تلفات را کاهش دهند. با افزایش خودروهای خودران در سطوح ۳، ۴ و ۵، نیاز به دخالت انسان کمتر خواهد شد. بر اساس برخی برآوردها، ممکن است تعداد تصادفات در آمریکا تا سال ۲۰۴۰ به میزان قابل‌توجهی کاهش یابد.

اما یک نکته مهم وجود دارد: اینکه کم شدن تعداد تصادفات الزاماً به معنی ارزان‌تر شدن خسارت‌ها نیست. چرا که خودروهای خودران از فناوری‌های پیچیده و گران‌قیمت استفاده می‌کنند. حسگرها، دوربین‌ها، رایانه‌ها، نرم‌افزارها و سایر تجهیزات پیشرفته باعث می‌شوند تعمیر آنها بسیار پرهزینه‌تر از خودروهای معمولی باشد. بنابراین صنعت بیمه با یک وضعیت دوگانه روبه‌رو خواهد شد: تعداد تصادفات کمتر؛ اما هزینه هر خسارت بیشتر.

۲. چالش‌های کوتاه‌مدت برای بیمه‌گران

دومین مسئله در کوتاه‌مدت، کاهش تعداد تصادفات برای بیمه‌گران خواهد بود که به نظر  اتفاق مثبتی است، اما افزایش هزینه تعمیر خودروها فشار بیشتری بر هزینه خسارت وارد می‌کند. از طرف دیگر، گسترش حمل‌ونقل اشتراکی و سرویس‌هایی مانند روبوتاکسی می‌تواند تعداد خودروهای شخصی را کاهش دهد. این موضوع برای بیمه خودرو اهمیت زیادی دارد، زیرا بخش بزرگی از بیمه خودرو مربوط به وسایل نقلیه شخصی است. به طور کل بازار خودرو را به چهار گروه کلی می توان تقسیم نمود:

1. خودروهای حرفه‌ای و تجاری مانند کامیون‌ها و خودروهای لجستیکی؛
2. خودروهای عملکردی و اسپرت که مالک آنها همچنان به تجربه رانندگی اهمیت می‌دهد؛
3. خودروهای لوکس که علاوه بر وسیله حمل‌ونقل، جنبه سرمایه‌ای و نمادین دارند؛
4. خودروهای حمل‌ونقل روزمره که صرفاً برای جابه‌جایی استفاده می‌شوند.

گروه چهارم بیشترین آسیب‌پذیری را در برابر توسعه حمل‌ونقل خودران و اشتراکی خواهد داشت.

۳. تغییر تدریجی بازار بیمه خودرو

در یک سناریوی پایه برای سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۵۰، تعداد خودروهای جهان ممکن است تا حدود سال ۲۰۳۵ همچنان افزایش پیدا کند؛ به‌خصوص در کشورهای در حال توسعه که جمعیت طبقه متوسط در آنها در حال رشد است. اما در کشورهای توسعه‌یافته، از حدود سال ۲۰۳۰ ممکن است تعداد خودروهای شخصی کاهش پیدا کند، زیرا روبوتاکسی‌ها، حمل‌ونقل اشتراکی و سیستم‌های حمل‌ونقل عمومی پیشرفته‌تر می‌شوند.از حدود سال ۲۰۴۰ به بعد، انتظار می‌رود کاهش تعداد تصادفات بر افزایش هزینه هر خسارت غلبه کند. در نتیجه، بازار بیمه خودرو احتمالاً ابتدا تثبیت می‌شود و سپس وارد یک دوره کاهش ساختاری خواهد شد.

۴. مهم‌ترین تحول: تغییر مفهوم مسئولیت

شاید مهم‌ترین تحول هم رویکرد تغییر مفهوم مسئولیت وجود دارد

بیمه خودرو در حالت سنتی عمدتاً دو بخش دارد: خسارت واردشده به خود خودرو؛ مسئولیت در برابر اشخاص ثالث، از جمله خسارت‌های جانی و مالی. اما با گسترش خودروهای خودران، سؤال مهمی مطرح می‌شود:

در خودروی خودران در صورت تصادف چه کسی مسئولیت دارد؟

در یک خودرو معمولی، پاسخ غالباً راننده است. اما در خودرو خودران ممکن است علت حادثه به مواردی مانند: نقص سخت‌افزاری،خطای نرم‌افزار، عملکرد نادرست سیستم خودران، نقص حسگرها، یا تعامل میان انسان و سیستم مربوط باشد.

در چنین شرایطی ممکن است مسئولیت از راننده به خودروساز یا شرکت تولیدکننده نرم‌افزار منتقل شود. به نظر قانون گذار ایرانی نیز باید نسبت به این تحول از همین الان سازوکار لازم را برای آینده آماده سازی نماید.

۵. بیمه ممکن است در قیمت خودرو ادغام شود

یکی از پیامدهای مهم این تحول آن است که در آینده ممکن است بخشی از هزینه بیمه مسئولیت، به جای اینکه جداگانه توسط مالک خودرو پرداخت شود، در قیمت خرید یا استفاده از خودروی خودران لحاظ شود. در نتیجه، همکاری میان خودروسازان و شرکت‌های بیمه اهمیت بسیار بیشتری پیدا می‌کند.یعنی ممکن است مدل آینده به خودروساز + شرکت فناوری + شرکت بیمه جهت ارائه خدمات به  مشتری تغییر نماید

۶. داده، قلب مدل جدید بیمه خواهد بود

و نقش داده برای شرکت های بیمه حیاتی خواهد بود و خودروهای خودران حجم عظیمی از داده تولید می‌کنند. اگر بیمه‌گران بتوانند به این داده‌ها دسترسی داشته باشند، می‌توانند ریسک را دقیق‌تر ارزیابی کنند و مدل‌های جدید قیمت‌گذاری ایجاد کنند.

بنابراین رابطه میان خودروسازان و بیمه‌گران فقط به فروش بیمه محدود نخواهد شد؛ بلکه داده‌های خودرو به یکی از مهم‌ترین دارایی‌های صنعت بیمه تبدیل می‌شود. همچنین رسیدگی به خسارت‌های مربوط به خودروهای خودران پیچیده‌تر خواهد شد، زیرا ممکن است برای مشخص کردن علت حادثه لازم باشد عملکرد سخت‌افزار، نرم‌افزار و رفتار انسان به‌طور همزمان بررسی شود.

۷. ظهور ریسک‌های جدید

خودروهای خودران فقط ریسک‌های موجود را کاهش نمی‌دهند؛ بلکه ریسک‌های جدیدی نیز ایجاد می‌کنند.

از جمله: خرابی سخت‌افزار؛ نقص نرم‌افزار؛ حملات سایبری؛ سرقت یا افشای داده‌ها؛ اختلال شبکه؛ ریسک‌های عملیاتی ناوگان‌های خودران؛ و مسائل اخلاقی مربوط به تصمیم‌گیری خودرو در شرایط اضطراری. بنابراین در آینده، محصولاتی مانند بیمه سایبری، بیمه مسئولیت فناوری و بیمه مسئولیت تولیدکننده ممکن است اهمیت بسیار بیشتری پیدا کنند.

۸. چه شرکت‌هایی برنده خواهند شد؟

شرکت‌هایی که احتمالاً در این دوره موفق‌تر خواهند بود، دو ویژگی مهم دارند:

اول: تنوع بالایی در فعالیت‌های بیمه‌ای و جغرافیایی دارند و فقط به بیمه خودرو وابسته نیستند.

دوم: از نظر فناوری و داده قوی هستند و می‌توانند با خودروسازان و شرکت‌های نرم‌افزاری همکاری کنند.

بنابراین آینده صنعت بیمه خودرو صرفاً متعلق به شرکت‌هایی نیست که بیشترین بیمه‌نامه خودرو را می‌فروشند؛ بلکه متعلق به شرکت‌هایی است که بتوانند خود را با اقتصاد جدید حمل‌ونقل، داده و فناوری خودران سازگار کنند.

با توجه به موارد فوق می توان گفت خودروهای خودران فقط باعث کاهش تصادفات نمی‌شوند؛ بلکه کل زنجیره ارزش بیمه خودرو را تغییر می‌دهند. این تغییر از مرحله طراحی محصول و ارزیابی ریسک آغاز می‌شود و تا قیمت‌گذاری، رسیدگی به خسارت و نحوه توزیع بیمه ادامه پیدا می‌کند. در نتیجه، بیمه‌گران احتمالاً حدود یک دهه فرصت دارند تا خود را برای کاهش قابل‌توجه خسارت‌های سنتی خودرو آماده کنند. در آینده، صنعت بیمه از مدلی که در آن «راننده مسئول است» به سمت مدلی حرکت خواهد کرد که در آن باید مشخص شود:آیا راننده، خودروساز، تولیدکننده نرم‌افزار یا ارائه‌دهنده فناوری مسئول حادثه است؟

و همین تغییر، یکی از مهم‌ترین تحولات آینده بیمه شخص ثالث خواهد بود.

 

https://www.lombardodier.com/insights/2026/august/autonomous-vehicles.html